De Amerikaanse president Donald Trump heeft een Iraans voorstel afgewezen om de Straat van Hormuz gedurende zeven dagen te heropenen. Dat bevestigt het Witte Huis. Trump noemt de voorgestelde overeenkomst «onaanvaardbaar».
Het Iraanse plan voorzag in een tijdelijke heropening van de strategische zeestraat, die de afgelopen periode het toneel is van ernstige spanningen. De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste scheepvaartroutes ter wereld: ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieproductie wordt er dagelijks door vervoerd. Een blokkade of zelfs maar de dreiging daarvan heeft directe gevolgen voor de wereldwijde energieprijzen en de bevoorrading.
Trump maakte zijn beslissing bekend nadat hij eerder op de dag een kaart had gedeeld waarop de zeestraat als «Trump Strait» stond aangeduid. Die kaart leidde tot de nodige ophef, maar het Witte Huis benadrukte dat de president vasthoudt aan zijn harde lijn tegenover Teheran. Volgens bronnen binnen de Amerikaanse regering wil Trump geen enkele toegeving doen zolang Iran niet instemt met een bredere en duurzame regeling.
Het afwijzen van het Iraanse voorstel past in een bredere escalatie in de regio. Eerder werd al duidelijk dat Trump een Iraans voorstel voor een staakt-het-vuren had geweigerd. Volgens de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal zou de president zelfs nieuwe bombardementen in november overwegen. Dat nieuws voedt de vrees voor een verdere militaire confrontatie tussen Washington en Teheran.
De spanningen in het Midden-Oosten hebben ook gevolgen voor de diplomatieke verhoudingen. Europese bondgenoten, waaronder België, volgen de situatie op de voet. De Europese Unie heeft eerder al opgeroepen tot terughoudendheid en tot het vrijwaren van de vrije scheepvaart in de regio. De Straat van Hormuz is niet alleen van strategisch belang voor de Verenigde Staten, maar ook voor Europa en Azië, die voor hun oliebevoorrading deels afhankelijk zijn van deze route.
Intussen blijft de situatie in en rond het Witte Huis zelf ook beroering veroorzaken. Het Amerikaanse nieuwsmedium CNN mocht niet meevliegen met Air Force One, het presidentiële vliegtuig, voor een reis naar Tennessee. Die beslissing volgde nadat Trump de toegangspassen van CNN, Politico en MS NOW tot het Witte Huis had ingetrokken. Een federale rechter had die intrekking eerder ongedaan gemaakt, maar de regering weigert voorlopig om CNN toegang te geven tot het presidentiële vliegtuig.
De weigering om het Iraanse voorstel te aanvaarden, betekent dat de Straat van Hormuz voorlopig gesloten blijft of op zijn minst onveilig blijft voor commerciële scheepvaart. De economische gevolgen laten zich nu al voelen: de olieprijzen blijven schommelen en reders overwegen alternatieve routes, wat de transportkosten opdrijft. Analisten waarschuwen dat een langdurige blokkade de wereldeconomie onder druk kan zetten, zeker nu de inflatie in veel landen nog niet volledig onder controle is.
Of er op korte termijn een doorbraak komt, is onduidelijk. Iran heeft nog niet publiekelijk gereageerd op de afwijzing. Waarnemers sluiten niet uit dat Teheran met een nieuw voorstel komt, maar de Amerikaanse president lijkt voorlopig niet van plan om toe te geven. De komende dagen worden cruciaal voor de verdere ontwikkeling van het conflict.
2
