Bijna 5.000 mensen hebben vorig jaar de beslissing van een controlearts van het ziekenfonds aangevochten bij de arbeidsrechtbank. Dat blijkt uit cijfers die de verhalen van Jurgen (45) en Julia (58) in een bredere context plaatsen. Beiden werden arbeidsongeschikt verklaard door ziekte, maar na een controle oordeelde de adviserend arts dat ze toch in staat waren om opnieuw te gaan werken. Voor hen was dat geen optie.
Het verhaal van Jurgen is bijzonder schrijnend. Zelfs toen hij werd opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis, bleef de controlearts weigeren om zijn uitkering toe te kennen. «Zelfs toen ik werd opgenomen in psychiatrisch ziekenhuis, bleef hij volharden», getuigt hij. De beslissing om de uitkering te weigeren kwam dus niet alleen toen hij thuis was, maar ook tijdens een klinische opname. Dat roept vragen op over de beoordelingsmethode van de adviserend artsen.
Julia (58) zat in een vergelijkbare situatie. Ook zij werd door een arts van het ziekenfonds niet geloofd en zag haar uitkering in gevaar komen. Net als bijna 5.000 anderen vorig jaar besloten zij en Jurgen om de beslissing aan te vechten voor de arbeidsrechtbank. Dat is een zware stap: het betekent dat iemand die al ziek is, ook nog eens juridische stappen moet ondernemen om zijn of haar recht op een uitkering te verdedigen.
De cijfers wijzen op een breder maatschappelijk probleem. Jaarlijks krijgen duizenden mensen te maken met een controlearts die hun arbeidsongeschiktheid in twijfel trekt. In veel gevallen leidt dat tot een administratieve procedure en uiteindelijk tot een rechtszaak. De arbeidsrechtbank wordt dan de plek waar patiënten en ziekenfondsen tegenover elkaar staan. Voor de betrokkenen is dat een extra belasting bovenop hun ziekte.
Het is niet duidelijk hoeveel van deze zaken uiteindelijk in het voordeel van de patiënt worden beslecht. Wel staat vast dat het aantal betwistingen hoog blijft. De verhalen van Jurgen en Julia tonen aan dat de impact van een negatieve beslissing van een controlearts groot is. Wie zijn uitkering verliest, ziet niet alleen zijn inkomen wegvallen, maar ook de rust om te herstellen.
De adviserend artsen van de ziekenfondsen hebben de taak om te controleren of iemand nog recht heeft op een uitkering wegens arbeidsongeschiktheid. Daarbij moeten ze een inschatting maken van de restcapaciteit. Patiënten kunnen die beoordeling aanvechten als ze vinden dat ze onterecht worden behandeld. Dat gebeurt dus in bijna 5.000 gevallen per jaar. Voor velen is de stap naar de rechter een laatste redmiddel.
De vraag is of het systeem voldoende rekening houdt met psychische aandoeningen. De zaak van Jurgen, die zelfs tijdens een psychiatrische opname geen uitkering kreeg, wijst op een mogelijke kloof tussen de medische realiteit en de administratieve beoordeling. Deskundigen wijzen er vaker op dat psychische problemen moeilijker objectief vast te stellen zijn dan lichamelijke aandoeningen, wat tot conflicten leidt.
Voor Julia en Jurgen is de procedure bij de arbeidsrechtbank inmiddels een feit. Hun verhaal staat symbool voor de duizenden anderen die jaarlijks in dezelfde situatie terechtkomen. Het aantal betwistingen blijft hoog, en dat zegt iets over het vertrouwen in de controlearts. Of hun zaak ook daadwerkelijk wordt beslecht in hun voordeel, is nog niet bekend.
4
