Het Vlaams Belang staat opnieuw helemaal bovenaan in de peilingen. Tegelijkertijd blijft de partij uitgesloten van regeringsdeelname door alle andere partijen. Die paradox houdt politiek België al jaren in de ban: de partij wordt steeds sterker, maar niemand wil met haar besturen. In Duitsland doet de AfD hetzelfde: bij verkiezingen blaast de partij de andere partijen weg. Wat valt eraan dat extreemrechtse succes te doen? Kunnen we meer dan zwijgen en wachten tot de volgende verkiezingen?
De vergelijking met Duitsland dringt zich op. Daar haalt de AfD bij verkiezingen grote winsten, net als het Vlaams Belang in Vlaanderen. In beide gevallen gaat het om partijen die door het establishment worden buitengesloten, maar die electoraal blijven groeien. De vraag is of dat een duurzame strategie is. Het cordon sanitaire rond het Vlaams Belang houdt al decennia stand, maar de partij wordt er niet kleiner van. Integendeel: ze wordt steeds groter.
Bart De Wever, voorzitter van N-VA, probeert het Vlaams Belang al jaren klein te krijgen. Dat lukt niet. De partij blijft groeien, ondanks de inspanningen van De Wever en anderen. De dynamiek is opvallend: hoe meer de partij wordt buitengesloten, hoe sterker ze lijkt te worden. Tom Van Grieken, voorzitter van het Vlaams Belang, ziet de kaneliersbonus – het voordeel dat de grootste partij normaal krijgt bij regeringsvorming – aan zijn neus voorbijgaan. In plaats daarvan gaat die bonus naar De Wever, die als winnaar uit de bus komt bij de formatie, ook al is zijn partij niet de grootste.
De situatie roept vragen op over de houdbaarheid van het cordon sanitaire. Als een partij jarenlang wordt uitgesloten, maar toch blijft groeien, wat zegt dat over de democratie? Het is een paradox: de partij is de sterkste, maar mag niet meebesturen. Critici zeggen dat de uitsluiting de partij juist sterker maakt, omdat ze zich kan profileren als slachtoffer van het systeem. Voorstanders van het cordon zeggen dat samenwerken met extreemrechts de democratie ondermijnt.
De peilingen wijzen voorlopig niet op een kentering. Het Vlaams Belang blijft bovenaan staan, en de AfD blijft groeien in Duitsland. De vraag is hoe lang de andere partijen het cordon kunnen volhouden als de kiezer blijft aandringen. Tot nu toe is er geen enkele partij die de deur voor het Vlaams Belang wil openen. De partij blijft dus buitengesloten, maar electoraal onverslaanbaar. Het is een patstelling die het politieke landschap in Vlaanderen en daarbuiten blijft beheersen.
5
