De federale regering-De Wever is op zoek naar tien miljard euro om de begroting in het gareel te krijgen. Een van de pistes die op tafel ligt, is de deelstaten mee te laten betalen aan de Belgische bijdrage aan de Europese Unie. Daardoor zou een deel van de inspanning verschuiven van het federale niveau naar Vlaanderen, Wallonië en Brussel.
De zoektocht naar tien miljard euro is geen detail. Het bedrag bepaalt hoe diep de federale regering in de uitgaven moet snijden of hoe zwaar ze de belastingen en heffingen moet aanraken. Door de deelstaten aan te spreken voor een stuk van de EU-afdracht, hoopt de Wetstraat een smak geld te vinden zonder dat alles op de federale begroting terechtkomt.
De Europese bijdrage wordt vandaag in hoofdzaak door de federale overheid gedragen. Als de gewesten een deel van die factuur overnemen, verandert dat de financiële verhoudingen in het land. Voor de Vlaamse regering betekent dat een extra uitgave of een verschuiving binnen haar eigen begroting, precies op een moment dat ook zij moet opletten met haar cijfers.
De vraag die in de Wetstraat circuleert, is dan ook of de Vlaamse regering het begrotingsprobleem van Bart De Wever moet oplossen. Dat is een politiek gevoelige kwestie. De federale en de Vlaamse meerderheden zijn niet identiek samengesteld, en een deelstaat kan niet zomaar worden verplicht om een federale factuur te betalen. Zoiets vraagt overleg, een akkoord en een verdeelsleutel.
Bovendien raakt de discussie aan de financieringswet en aan de verhouding tussen het federale niveau en de deelstaten. Elke verschuiving van middelen of verantwoordelijkheden tussen die niveaus is in België een delicaat dossier. De deelstaten hebben de voorbije jaren herhaaldelijk gewaarschuwd dat ze niet opdraaien voor federale keuzes, terwijl de federale regering op haar beurt wijst op de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën.
De zoektocht naar tien miljard euro kadert in de bredere opdracht om de federale begroting op koers te brengen. De regering-De Wever staat onder druk om snel duidelijkheid te geven over de maatregelen die ze wil nemen. Zowel binnen de eigen meerderheid als bij de oppositie wordt met argusogen gekeken naar elke piste die de rekening bij een ander niveau legt.
Voor Vlaanderen is de vraag extra geladen. De Vlaamse regering heeft zelf te maken met een eigen begroting en met eigen prioriteiten op het vlak van zorg, onderwijs, mobiliteit en economie. Als er een extra bijdrage naar het federale niveau vloeit, moet dat ergens anders worden gecompenseerd. Dat maakt de beslissing niet alleen een technische oefening, maar ook een politieke afweging.
De komende weken zal moeten blijken of de deelstaten bereid zijn om mee te stappen in een dergelijke constructie. Zolang daarover geen akkoord bestaat, blijft de federale regering zoeken naar alternatieven om de tien miljard euro rond te krijgen. De piste van de EU-bijdrage is daarmee een van de meest besproken, maar nog geen uitgemaakte zaak.
