De nieuwe Vlaamse onderwijsregels van minister Zuhal Demir (N-VA) zorgen vlak voor de start van het schooljaar voor grote kopzorgen bij gemeenten met een jaarmarkt. Scholen mogen geen facultatieve verlofdagen meer inzetten, waardoor scholieren die lokale traditie dreigen te missen. De uitzonderingsregel die bestaat voor jaarmarkten, noemen lokale besturen en directies onwerkbaar.
In Sint-Lievens-Houtem, bekend van de paardenmarkt, grijpt de burgemeester naar een opvallend middel: de scholen worden daar op de jaarmarktdagen volledig gesloten omwille van veiligheidsredenen. “Op die 1 of 2 dagen zal het wel niet aankomen”, klinkt het bij het lokale bestuur. Door de scholen te sluiten, wordt het probleem van het schoolverlof omzeild en blijft de traditie voor de jongeren behouden.
De nieuwe regels van minister Demir schrappen de mogelijkheid voor scholen om zelf facultatieve verlofdagen in te voeren. Die dagen werden vroeger vaak gebruikt rond lokale feesten, kermissen en jaarmarkten. Voor jaarmarkten bestaat nog een uitzonderingsregel, maar die blijkt in de praktijk moeilijk toepasbaar. Lokale besturen en schooldirecties klagen dat de procedure te omslachtig is en dat de criteria te streng zijn, waardoor de uitzondering in veel gevallen niet kan worden gebruikt.
De discussie raakt aan een bredere spanning tussen het Vlaamse onderwijsbeleid en lokale tradities. Gemeenten zien de jaarmarkt niet alleen als een commercieel evenement, maar ook als een belangrijk sociaal en cultureel moment voor de gemeenschap. Voor veel kinderen en jongeren is het een van de hoogtepunten van het jaar, en het gemis ervan weegt volgens lokale besturen zwaarder dan één of twee schooldagen.
Minister Demir verdedigt de nieuwe regels met de argumentatie dat er te veel lesuren verloren gingen door losse verlofdagen en dat de onderwijskwaliteit erbij gebaat is dat scholen het volledige lesprogramma kunnen afwerken. De kritiek uit de gemeenten wordt vooralsnog niet gehonoreerd, maar de druk op het kabinet neemt toe naarmate meer gemeenten zich uitspreken over de gevolgen voor hun jaarmarkten.
De komende weken zal blijken of er alsnog een pragmatische oplossing komt voor de jaarmarkten. Verschillende burgemeesters hebben aangekondigd het dossier opnieuw op de politieke agenda te zetten. Zij vragen aan Vlaanderen om de uitzonderingsregel te versoepelen of om gemeenten meer autonomie te geven bij het bepalen van vrije dagen rond lokale evenementen. Tot die tijd zoeken scholen en gemeenten zelf naar creatieve oplossingen om de traditie in stand te houden.
