De boodschap is duidelijk en wetenschappelijk onweerlegbaar: ‘Alcohol schaadt de gezondheid.’ Binnenkort moet die slogan op elke alcoholreclame in België verschijnen. De maatregel kadert in een breder gezondheidsbeleid dat alcohol steeds meer in het vizier neemt, maar roept ook vragen op over de rol van roesmiddelen in onze samenleving. Want hoewel de gezondheidsschade van alcohol vaststaat, is de vraag of onze hang naar roesmiddelen ooit uit te roeien valt, een stuk complexer.
In het debat dat nu losbarst, wijzen voorstanders van strengere regels op de vergelijking met tabak. Professor Geert Dom, verslavingsexpert aan de Universiteit Antwerpen, stelt dat alcohol inderdaad dezelfde weg opgaat als sigaretten. Waar roken decennialang als normaal werd beschouwd, is het vandaag steeds meer aan banden gelegd en maatschappelijk aanvaard dat rokers daarvoor kritiek krijgen. Volgens Dom is die verandering voor alcohol al ingezet en zal de drankconsumptie in de toekomst even hard bekritiseerd worden als het roken van een sigaret.
Die vergelijking baart de horeca grote zorgen. Horecabazen zijn niet te spreken over de nieuwe verplichte slogan en vrezen dat dit nog maar het begin is van de ellende. Een pintje of een glas wijn zou binnenkort even hard in het verdomhoekje belanden als een sigaret. De sector ziet zichzelf als een plek waar mensen samenkomen en waar een drankje bij hoort, en vreest dat het imago van hun beroep onder druk komt te staan. De vrees is reëel dat klanten zich steeds meer schuldig gaan voelen bij het bestellen van een alcoholisch drankje.
Toch is er ook een tegenbeweging die waarschuwt voor een te eenzijdige benadering. De alcohollobby voert aan dat alcohol ook sociale voordelen biedt en dat er geen samenlevingen bestaan waarin géén roesmiddelen worden gebruikt. Die vaststelling, die ook in het debat rond de nieuwe slogan wordt aangehaald, suggereert dat een totaalverbod of een volledige maatschappelijke afkeuring geen realistisch perspectief is. Het roesmiddelengebruik is van alle tijden en culturen, en de discussie zou zich daarom niet alleen moeten richten op het aanwijzen van de schade, maar ook op de vraag hoe we met die realiteit omgaan.
De nieuwe slogan is daarmee meer dan een administratieve maatregel. Hij dwingt de samenleving om na te denken over de plaats die alcohol inneemt in het dagelijks leven, van een glaasje bij het eten tot een pintje na het werk. Voor de ene is het een onschuldige gewoonte, voor de andere een risicofactor die even streng moet worden aangepakt als tabak. De komende maanden zal blijken of de maatregel het begin is van een tabaksachtige omslag in de omgang met alcohol, of dat de sociale inbedding van het drankje sterker blijkt dan de gezondheidswaarschuwing.
