De Vlaamse regering wil 350 miljoen euro besparen op het Groeipakket, het systeem van kinderbijslag in Vlaanderen. Dat blijkt uit plannen die drie grote maatregelen omvatten: studenten verliezen hun recht op een Groeipakket vanaf hun 23ste verjaardag in plaats van 25 jaar, de zogenaamde schoolverlatersregeling verdwijnt en de geboortepremie van 1.310,75 euro wordt alleen nog voor het eerste kind uitbetaald. Voor Vlaamse gezinnen kan dat oplopen tot een verlies van 2.400 tot 18.100 euro, afhankelijk van hun situatie.
De maatregelen raken vooral gezinnen met studerende kinderen. Door de leeftijdsgrens te verlagen van 25 naar 23 jaar verliezen ouders het recht op kinderbijslag zodra hun kind 23 wordt, ook als dat kind nog voltijds studeert. De schoolverlatersregeling, die voorziet in een uitkering voor jongeren die net van school komen en nog geen werk hebben, verdwijnt volledig. En de geboortepremie, een eenmalig bedrag bij de geboorte van een kind, wordt beperkt tot het eerste kind. Voor elk volgend kind krijgen ouders die premie niet meer.
Zes scenario's maken de impact concreet. Een gezin met een kind dat op zijn 23ste nog studeert, verliest al snel duizenden euro's aan kinderbijslag. Gezinnen met meerdere kinderen die na het eerste kind nog een geboortepremie ontvingen, zien dat bedrag wegvallen. En jongeren die na hun studies nog even zonder werk zitten, kunnen geen beroep meer doen op de schoolverlatersregeling. In het zwaarste scenario, waarbij een student meerdere jaren langer studeert en het gezin ook de geboortepremie voor een tweede kind misloopt, kan het totale verlies oplopen tot 18.100 euro.
Critici wijzen erop dat de maatregel de democratisering van het hoger onderwijs onder druk zet. Studenten die hun studies vertragen door persoonlijke omstandigheden, zoals een overlijden in de familie of mentale gezondheidsproblemen, dreigen hierdoor extra hard getroffen te worden. Een concreet voorbeeld is Lies, die na de dood van haar vader haar studies opschoof. Daardoor zal ze nog student zijn wanneer ze 24 is, waardoor haar moeder Katrien het Groeipakket dreigt te verliezen. «Ik word gestraft omdat ik voor mijn mentale gezondheid koos», zegt Lies. Hun financiële situatie komt zo op losse schroeven te staan.
De Vlaamse regering verantwoordt de besparing met de nood aan budgettaire discipline. Het Groeipakket is een van de grootste uitgavenposten binnen de Vlaamse begroting. Door de leeftijdsgrens te verlagen en de schoolverlatersregeling af te schaffen, hoopt de regering structureel te besparen. De geboortepremie voor het eerste kind blijft behouden, maar voor volgende kinderen valt ze weg. Dat moet de kost voor de overheid drukken zonder het systeem volledig af te bouwen.
Voor gezinnen betekent de hervorming een aanzienlijke financiële aderlating. Ouders die rekenen op het Groeipakket om de studies van hun kinderen te ondersteunen, moeten hun budget herzien. Studenten die langer dan twee jaar over hun opleiding doen, verliezen een deel van de ondersteuning. En gezinnen die net een tweede of derde kind verwelkomen, missen de geboortepremie. De precieze invoering en timing van de maatregelen zijn nog niet definitief, maar de plannen liggen op tafel bij de Vlaamse regering.
2
