De Vlaamse regering schroeft de groei van het Gemeentefonds terug, en dat zorgt voor woede bij steden en gemeenten in heel Vlaanderen. Antwerpen ziet 280 miljoen euro minder, Gent 60 miljoen, Brugge 30 miljoen en Leuven 22,5 miljoen. De besparing komt bovenop eerdere maatregelen en dwingt lokale besturen om hun begrotingen te herschrijven, investeringen uit te stellen en belastingverhogingen opnieuw te overwegen.
«In mijn 26 jaar als burgemeester nog nooit meegemaakt», klinkt het bij een van de betrokken burgemeesters. De frustratie is groot omdat de beslissing volgens hen zonder overleg is genomen. «Ze schieten gewoon in onze rug», luidt de reactie. Vooral de timing valt slecht: de besparing komt er net nu veel steden en gemeenten hun meerjarenbudgetten willen vastleggen.
In Brugge bekijkt het stadsbestuur of de belastingen alsnog omhoog moeten. De stad is als grote stad relatief zwaarder getroffen. In het kleine Mesen is burgemeester Sandy Evrard alvast niet van plan om de belastingen te verhogen. «Alles opnieuw wikken en wegen», klinkt het bij de grootste en kleinste West-Vlaamse gemeente. De impact verschilt dus sterk per gemeente, maar de onzekerheid is overal voelbaar.
Leuven is evenmin te spreken over de begrotingsoefening van de Vlaamse overheid. Door te beknibbelen op de uitkeringen via het Gemeentefonds verwacht het stadsbestuur het met 22,5 miljoen minder te stellen. Burgemeester Mohamed Ridouani (Vooruit) noemt het een ondoordachte besparing. «De impact zal groot en voelbaar zijn», waarschuwt hij. De stad zal moeten schuiven met middelen en projecten.
Naast het Gemeentefonds schrapt Vlaanderen ook een jaarlijkse bijdrage voor drie bibliotheken. Het gaat om 1 miljoen euro voor de werking van de Boekentoren van de UGent, de Consciencebibliotheek in Antwerpen en de Openbare Bibliotheek in Brugge. Die maatregel versterkt het gevoel dat cultuur en lokale voorzieningen moeten inleveren.
De Vlaamse regering verdedigt de ingreep als een noodzakelijke begrotingsinspanning. Maar de lokale besturen wijzen erop dat zij nu met de rekening blijven zitten. Investeringen in wegen, scholen, sportinfrastructuur en zorg staan op de helling. Sommige steden zullen projecten uitstellen of schrappen, andere zullen de belastingen verhogen of extra schulden aangaan.
De reacties komen uit alle hoeken van Vlaanderen. Antwerpen, Gent, Brugge en Leuven zijn de zwaarste slachtoffers, maar ook kleinere gemeenten voelen de pijn. De precieze gevolgen per gemeente worden de komende weken duidelijk, wanneer de begrotingen worden aangepast. Duidelijk is al dat de miljoenenknip het vertrouwen tussen Vlaanderen en de lokale besturen onder druk zet.
2
