De Servische president Aleksandar Vučić heeft zijn ontslag officieel aangekondigd. Daarmee komt een einde aan zijn tweede en laatste ambtstermijn als staatshoofd. Vučić wil deelnemen aan de vervroegde parlementsverkiezingen van 25 oktober en mikt op het premierschap.
Het aftreden was verwacht. De aankondiging maakt de weg vrij voor vervroegde presidentsverkiezingen in Servië. Vučić voltooide met zijn ontslag een tweede termijn van vijf jaar, die hij niet meer kon verlengen. De grondwet laat geen derde ambtstermijn toe.
Met zijn stap verlegt Vučić het politieke zwaartepunt van het presidentschap naar de regeringsleiding. Als kandidaat-premier wil hij na de verkiezingen van 25 oktober de uitvoerende macht leiden. Het premierschap is in het Servische staatsbestel de functie waarin de regering wordt gevormd en het regeringsbeleid wordt gecoördineerd.
De vervroegde parlementsverkiezingen werden uitgeschreven nadat de politieke situatie in Servië onder druk was komen te staan. De oppositie en een deel van de samenleving vragen al maanden om nieuwe verkiezingen. Bij protesten in verschillende steden uitten burgers onvrede over de regering en over de manier waarop het land wordt bestuurd. De aankondiging van Vučić past in die politieke dynamiek.
Vučić is al jaren de dominante figuur in de Servische politiek. Als president bepaalde hij in belangrijke mate de koers van het land, zowel binnenlands als in de betrekkingen met de Europese Unie, Rusland en de landen van de regio. Zijn overstap naar het premierschap betekent niet dat hij afstand doet van de macht, maar dat hij die vanuit een andere functie wil blijven uitoefenen.
De Servische president wordt rechtstreeks verkozen. Het staatshoofd heeft in Servië een ceremoniële en politiek invloedrijke rol, maar de regering en de premier zijn verantwoordelijk voor het dagelijkse bestuur. Door zich kandidaat te stellen voor het premierschap kiest Vučić voor de functie waarin de regering wordt gevormd en het beleid wordt uitgetekend.
De vervroegde parlementsverkiezingen van 25 oktober worden daarmee ook een referendum over de positie van Vučić. Zijn partij en bondgenoten zullen proberen een meerderheid te behalen die hem naar het premierschap kan loodsen. De oppositie hoopt juist op een doorbraak nu het presidentschap vrijkomt en de politieke kaarten opnieuw worden geschud.
Wat de stap betekent voor de stabiliteit in de regio is nog onduidelijk. Servië speelt een rol in de Balkan, in de betrekkingen met Kosovo en in de toetredingsgesprekken met de Europese Unie. Een nieuwe regering onder leiding van Vučić zou dezelfde koers kunnen voortzetten, maar de verkiezingscampagne kan ook nieuwe breuklijnen blootleggen.
De komende weken wordt duidelijk wie de kandidaten zijn voor het presidentschap en hoe de partijen zich opstellen voor de parlementsverkiezingen. Vučić heeft met zijn ontslag in ieder geval de eerste zet gedaan. De vraag is nu of de kiezer hem op 25 oktober ook het premierschap toevertrouwt.
3
