De Amerikaanse regering van president Donald Trump heeft een nieuwe reeks sancties opgelegd aan het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Waar eerdere maatregelen vooral gericht waren tegen individuele aanklagers en rechters, viseert Washington nu het hof zelf. Dat gebeurde amper enkele uren nadat een voormalige rechter van het ICC, de Zuid-Afrikaanse juriste Navi Pillay, de Nobelprijs voor de Vrede had gekregen.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio haalde daarbij hard uit. «Of het Internationaal Strafhof stopt met zijn dreigementen, of wij maken een einde aan het Strafhof», verklaarde hij. Het ICC veroordeelt de sancties en spreekt van een poging om «de rechtsgang te belemmeren».
Het Nobelprijscomité in Oslo bekroonde Pillay voor haar jarenlange inzet voor vrede en het internationaal recht. De 85-jarige juriste was onder meer VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten en rechter bij het Internationaal Strafhof en het Rwanda-tribunaal. In haar reactie droeg ze de prijs op aan «alle overlevers van internationale misdaden». Daarnaast uitte ze scherpe kritiek op de aanvallen op het Internationaal Strafhof, dat door de regering-Trump op de korrel wordt genomen.
De timing van de sancties is opvallend. De aankondiging van Washington volgde binnen enkele uren na de bekendmaking van de Nobelprijs voor de Vrede. De Verenigde Staten hebben het ICC nooit erkend en verzetten zich al langer tegen onderzoeken naar Amerikaanse militairen en bondgenoten. Eerdere sancties waren gericht tegen individuele aanklagers en rechters, maar nu wordt het hof als instelling zelf geviseerd.
Het Internationaal Strafhof in Den Haag is het permanente internationale gerechtshof dat personen vervolgt voor genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. Het hof werd opgericht in 2002 en telt meer dan 120 lidstaten. De Verenigde Staten, net als landen zoals Rusland en Israël, zijn geen partij bij het Statuut van Rome dat aan de basis ligt van het hof.
De nieuwe sancties kunnen de werking van het hof bemoeilijken, onder meer door beperkingen op te leggen aan medewerkers en financiële stromen. Het ICC benadrukt dat het zijn werk zal voortzetten. De internationale gemeenschap reageerde verdeeld: sommige bondgenoten van de VS houden zich op de vlakte, terwijl voorstanders van het internationaal recht de maatregelen scherp veroordelen.
De Nobelprijs voor de Vrede voor Pillay wordt door velen gezien als een symbolische steun voor het internationaal recht en het Internationaal Strafhof in een periode van toenemende druk. Pillay zelf blijft strijdvaardig en noemt de aanvallen op het hof onaanvaardbaar. De komende dagen zal blijken of de sancties ook gevolgen hebben voor de lopende onderzoeken en processen in Den Haag.
2
