De Amerikaanse president Donald Trump heeft een Iraans voorstel verworpen om de Straat van Hormuz te heropenen. Dat meldt de Iraanse buitenlandminister Abbas Araghchi, die het plan een dag eerder in New York had overhandigd aan Trumps gezant Steve Witkoff, aan de zijlijn van een bijeenkomst van de Verenigde Naties.
Het voorstel voorzag erin dat de strategische zeestraat zeven dagen na het bereiken van een akkoord opnieuw toegankelijk zou worden. Trump ging daar niet op in. De afwijzing betekent dat de impasse rond de waterweg voorlopig aanhoudt.
De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste scheepvaartroutes ter wereld. Een groot deel van de wereldwijde olie-uitvoer verloopt via deze smalle doorgang tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman. Elke verstoring heeft direct gevolgen voor de energiemarkten en de wereldeconomie.
De afwijzing past in een bredere verslechtering van de betrekkingen tussen Washington en Teheran. In de dagen na het Iraanse voorstel dreigde Trump Iran te «opblazen» als de onderhandelingen zouden blijven vastlopen. Volgens de Amerikaanse president zou de oorlog «zeer binnenkort» kunnen eindigen, zonder dat hij daarbij details gaf over hoe dat scenario eruit zou zien.
Trump stelde eerder ook dat de Verenigde Staten «volledige controle» hebben over de Straat van Hormuz. Die claim is omstreden: de zeestraat grenst aan Iraans grondgebied en wordt door Iran beschouwd als een strategisch pressiemiddel. De uitspraken van Trump en de Iraanse tegenreactie wijzen op een patstelling waarin beide partijen elkaar de duimschroeven aanzetten.
Het Iraanse voorstel van zeven dagen was opvallend concreet. Het koppelde de heropening van de waterweg aan een akkoord, wat suggereert dat Teheran bereid was de blokkade als onderhandelingsmiddel in te zetten. Door het voorstel af te wijzen, houdt Washington de druk hoog en blijft de onzekerheid over de doorvaart bestaan.
Voor België en Europa is de situatie van direct belang. De Europese Unie importeert aanzienlijke hoeveelheden olie en gas uit de regio, en een langdurige blokkade van de Straat van Hormuz kan de energieprijzen opdrijven. Dat raakt zowel gezinnen als bedrijven, in een periode waarin de economische groei in de eurozone al kwetsbaar is.
De onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran lijken voorlopig geen doorbraak op te leveren. Het Witte Huis heeft het Iraanse voorstel niet publiekelijk toegelicht, en ook Teheran heeft nog geen verdere stappen aangekondigd. De komende dagen moet blijken of beide partijen terugkeren naar de onderhandelingstafel of dat de patstelling verder verhardt.
De internationale gemeenschap volgt de situatie op de voet. Een escalatie rond de Straat van Hormuz zou niet alleen de regio raken, maar ook de wereldwijde bevoorrading van energie en de toch al gespannen verhoudingen tussen grote mogendheden verder onder druk zetten.
3
