De Amerikaanse president Donald Trump heeft een akkoord gesloten met de Russische president Vladimir Poetin over de levering van grote hoeveelheden Russische diesel aan de Amerikaanse en de wereldmarkt. Om die leveringen mogelijk te maken, versoepelen de Verenigde Staten tijdelijk hun sancties tegen Rusland. Dat heeft Trump zelf aangekondigd na een gesprek met Poetin.
De deal komt er op een moment dat de brandstofprijzen in de Verenigde Staten sterk zijn gestegen. Volgens correspondent Thomas De Graeve is de verklaring voor de opvallende koerswijziging dan ook simpel en politiek: «Hoge brandstofprijzen dreigen de partij van Trump zwaar aangerekend te worden bij de aanstaande verkiezingen in de VS.» Trump wil de prijzen naar beneden krijgen voor de kiezers naar de stembus trekken.
De beslissing om sancties tegen Rusland deels op te heffen, valt bijzonder slecht in Oekraïne. President Volodymyr Zelensky reageert verontwaardigd en noemt de deal een «cadeau voor Poetin». Het land verkeert al jaren in een gewapend conflict met Rusland en ziet de tijdelijke versoepeling als een signaal dat het Westen zijn steun laat verslappen.
Het akkoord voorziet in de levering van miljoenen tonnen Russische diesel. De VS hopen daarmee niet alleen de eigen markt te bevoorraden, maar ook de wereldmarkt, waar de prijzen eveneens onder druk staan. De sanctieversoepeling is tijdelijk en geldt enkel voor deze leveringen, zo benadrukt Washington.
Critici wijzen erop dat Rusland met de deal extra inkomsten verwerft die het regime van Poetin versterken. De Verenigde Staten hebben sinds de invasie van Oekraïne een uitgebreid sanctieregime tegen Rusland opgebouwd, onder meer op de export van olie en gas. De tijdelijke uitzondering voor diesel ondermijnt volgens hen de geloofwaardigheid van dat beleid.
Voor Trump primeert echter het binnenlandse politieke belang. De Amerikaanse presidentsverkiezingen naderen en de kiezer is gevoelig voor dure brandstof. Door Russische diesel toe te laten, hoopt de president de prijs aan de pomp te drukken en zo een belangrijk campagnethema te neutraliseren.
De aankondiging komt er na een telefonisch onderhoud tussen Trump en Poetin. Details over de exacte volumes, de timing en de duur van de sanctieversoepeling zijn nog niet vrijgegeven. Het Witte Huis heeft nog geen verdere toelichting gegeven over de praktische uitvoering van de deal.
De reacties in Europa zijn voorlopig terughoudend. Europese bondgenoten hebben nog niet officieel gereageerd op de tijdelijke opheffing van Amerikaanse sancties. De vraag is of de deal gevolgen zal hebben voor de gezamenlijke westerse sanctieaanpak tegen Rusland.
Zelensky hoopt intussen op duidelijkheid van de Verenigde Staten. Oekraïne vreest dat de tijdelijke versoepeling een eerste stap is naar een bredere ontmanteling van de sancties. De Oekraïense president blijft aandringen op blijvende steun van de VS en Europa in de strijd tegen Rusland.
De dieseldeal betekent een opvallende breuk met het tot nu toe gevoerde Amerikaanse sanctiebeleid. Of de leveringen effectief van start gaan en of de prijzen effectief dalen, moet de komende weken blijken. Voor Trump staat in ieder geval één ding vast: de kiezers moeten het aan de pomp voelen.
1
