Een federale rechter heeft de Amerikaanse president Donald Trump opgedragen om journalisten van CNN, MS NOW en Politico opnieuw toegang te geven tot het Witte Huis. Dat melden Amerikaanse media. Volgens de rechter is het verbod op de drie nieuwsorganisaties waarschijnlijk ongrondwettelijk.
Trump had de journalisten van de drie media geweerd omdat ze volgens hem «fake news» zouden verspreiden. De maatregel leidde tot kritiek van persorganisaties en juridische experts, die erop wezen dat de toegang van media tot het Witte Huis niet zomaar beperkt kan worden. De rechter volgt die redenering nu en verplicht de regering om de betrokken journalisten weer toe te laten.
De uitspraak is een nieuwe tegenslag voor Trump in zijn verhouding met de pers. Sinds zijn terugkeer in het Witte Huis heeft hij herhaaldelijk scherpe aanvallen geuit op media die kritisch over hem berichten. Het weren van journalisten van specifieke nieuwsorganisaties is een van de meest directe maatregelen die hij tot nu toe heeft genomen. De rechter oordeelt dat die aanpak in dit geval waarschijnlijk in strijd is met de grondwet.
Het is nog niet duidelijk of het Witte Huis de uitspraak zal aanvechten. Amerikaanse media melden dat de regering de beslissing bestudeert. Voor de betrokken nieuwsorganisaties betekent de uitspraak dat hun journalisten voorlopig weer toegang krijgen tot de gebruikelijke persmomenten en ruimtes in het Witte Huis.
De zaak past in een breder patroon van juridische conflicten tussen de regering-Trump en de media. Eerder werden al meerdere procedures aangespannen over de toegang van journalisten en over de manier waarop het Witte Huis met persvrijheid omgaat. Rechters hebben in verschillende zaken geoordeeld dat de regering niet zomaar media kan uitsluiten op basis van hun berichtgeving.
Voor de Belgische lezer is de uitspraak relevant omdat ze raakt aan een fundamenteel principe: de vrije toegang van de pers tot de macht. In de Verenigde Staten is dat principe verankerd in het Eerste Amendement van de grondwet. De rechter verwijst daar in zijn motivering naar. Het verbod op de drie media werd daardoor als een mogelijke schending van de grondwettelijke persvrijheid beschouwd.
De drie getroffen media — CNN, MS NOW en Politico — zijn Amerikaanse nieuwsorganisaties die regelmatig over de regering-Trump berichten. Hun journalisten kregen te horen dat ze niet langer welkom waren in het Witte Huis. Na de rechterlijke uitspraak mogen ze opnieuw naar binnen. Of dat ook betekent dat de verhouding tussen de regering en deze media verbetert, is maar zeer de vraag.
De uitspraak is nog geen definitieve beslissing in de hoofdzaak. De rechter heeft voorlopig geoordeeld dat het verbod waarschijnlijk ongrondwettelijk is en dat de journalisten daarom weer toegelaten moeten worden. Een definitieve uitspraak volgt later. Tot die tijd moet het Witte Huis zich aan de opdracht houden.
De beslissing onderstreept dat ook een president zich aan de grondwet moet houden. De rechter heeft dat nu expliciet bevestigd. Voor de betrokken journalisten betekent het dat ze hun werk opnieuw kunnen doen op de plek waar de belangrijkste politieke beslissingen van het land worden genomen.
1
