Het linkse blok rond oud-premier Magdalena Andersson heeft de parlementsverkiezingen in Zweden gewonnen. Vier dagen na de kiesdag zijn alle stemmen geteld. De overwinning is nipt: het verschil met het rechtse blok van de huidige premier Ulf Kristersson bedraagt slechts drie zetels. Andersson zal nu aan zet komen om een regering te vormen.
De sociaaldemocratische kandidaat-premier Magdalena Andersson leidt de centrumlinkse oppositie die de verkiezingen heeft gewonnen. De prognoses wezen al in die richting, maar de definitieve uitslag bevestigt nu de machtswissel in het Zweedse parlement. Het linkse blok haalt een meerderheid en kan daarmee een regering vormen.
Huidig premier Ulf Kristersson heeft zijn aftreden aangekondigd. Hij erkent de nederlaag van zijn rechtse blok, dat drie zetels tekortkomt voor een meerderheid. De demissionaire premier zal naar verwachting het ontslag van zijn regering indienen bij de Zweedse koning.
De verkiezingsuitslag volgt na een spannende nek-aan-nekrace die pas vier dagen na de kiesdag definitief werd beslecht. Alle stemmen, inclusief de laatste poststemmen en stemmen uit het buitenland, zijn nu geteld. Het verschil van drie zetels onderstreept hoe gepolariseerd het Zweedse politieke landschap is.
Magdalena Andersson was eerder al premier van Zweden, van november 2021 tot oktober 2022. Ze leidde toen een sociaaldemocratische minderheidsregering. Nu krijgt ze de opdracht om een nieuwe regering te vormen, vermoedelijk opnieuw een coalitie of samenwerking met andere partijen in het linkse blok.
De formatie van een nieuwe Zweedse regering kan weken of zelfs maanden duren. De parlementsverkiezingen vonden plaats volgens het Zweedse kiesstelsel, waarbij de definitieve zetelverdeling pas bekend is nadat alle stemmen zijn geteld. Dat verklaart de vertraging van vier dagen.
De politieke verschuiving in Zweden kan gevolgen hebben voor het Europese politieke landschap. Zweden is een invloedrijk land binnen de Europese Unie en de NAVO. Een linkse regering onder Andersson zal naar verwachting andere accenten leggen dan het rechtse kabinet van Kristersson, onder meer op het gebied van klimaat, migratie en sociale zekerheid.
De sociaaldemocraten blijven de grootste partij van Zweden. Andersson heeft in haar politieke carrière steeds de nadruk gelegd op werkgelegenheid, welvaart en een sterke verzorgingsstaat. Haar terugkeer als premier betekent een opmerkelijke comeback na het verlies van 2022.
Het aftreden van Kristersson luidt het einde in van een korte regeerperiode. Zijn rechtse blok, dat onder meer steunde op de Zweden Democraten, verloor de nipte meerderheid. De komende dagen zal duidelijk worden hoe de formatiegesprekken verlopen en wie deel zal uitmaken van de nieuwe regering.
