Het Hongaarse parlement heeft de parlementaire onschendbaarheid opgeheven van premier Péter Magyar en van twee voormalige ministers uit de regering van ex-premier Viktor Orbán. Dat betekent dat de drie nu strafrechtelijk kunnen worden vervolgd. De procedures tegen hen hebben geen enkel verband met elkaar.
De stemming in Boedapest is opmerkelijk omdat ze een zittende premier raakt. Parlementaire onschendbaarheid beschermt volksvertegenwoordigers en leden van de regering normaal tegen gerechtelijke vervolging tijdens hun mandaat. Door die bescherming weg te nemen, geeft het parlement het gerecht de ruimte om het onderzoek voort te zetten en eventueel tot een proces te komen.
Péter Magyar is de huidige premier van Hongarije. Hij kwam aan de macht na een periode waarin Viktor Orbán het land jarenlang leidde. De twee oude ministers die nu hun onschendbaarheid verliezen, maakten deel uit van die eerdere regering. De zaken waarvoor ze worden vervolgd, staan los van elkaar. Er is dus geen sprake van één gezamenlijk dossier of van een gecoördineerde actie tegen de drie betrokkenen.
Het opheffen van de onschendbaarheid is een formele stap, maar ze heeft grote gevolgen. Zolang de bescherming van kracht was, konden de betrokkenen niet zomaar worden gedagvaard of aangehouden. Nu die belemmering is weggevallen, kunnen de gerechtelijke autoriteiten hun onderzoeken vrij afronden. Of het daadwerkelijk tot een rechtszaak komt, hangt af van de vordering van het openbaar ministerie en van de bewijzen die in de dossiers zitten.
Voor de Hongaarse politiek is de beslissing hoe dan ook gevoelig. Een parlement dat de onschendbaarheid van een zittende premier opheft, stuurt een sterk signaal over de verhouding tussen de uitvoerende en de rechterlijke macht. In Hongarije, waar de rechtsstaat de voorbije jaren internationaal onder vuur lag, wordt zo'n stemming extra aandachtig gevolgd. Critici van de vorige regering zullen wijzen op het belang van rekenschap, terwijl aanhangers van Orbán kunnen stellen dat de procedures politiek gekleurd zijn.
De twee voormalige ministers uit het Orbán-kabinet moeten zich nu verantwoorden voor feiten die dateren uit hun ambtsperiode. Over de precieze aard van de aanklachten is nog weinig bekend. Wat vaststaat, is dat de parketten in Hongarije de dossiers al enige tijd onderzoeken en dat de parlementaire bescherming tot nu toe een volgende fase in de weg stond.
De stemming in het parlement betekent niet dat er al een schuldvaststelling is. Een opheffing van de onschendbaarheid is een procedurele beslissing: ze maakt vervolging mogelijk, ze spreekt geen oordeel uit. De betrokkenen blijven tot een eventuele veroordeling als onschuldig beschouwd. Verwacht wordt dat de komende weken duidelijk wordt welke stappen het openbaar ministerie nu zet en of de drie effectief voor de rechter moeten verschijnen.
4
