De Europese Daphne Caruana Galiziaprijs voor journalistiek gaat dit jaar naar een onderzoek naar de overeenkomst tussen Italië en Albanië over de bouw van een detentiecentrum en een centrum voor de behandeling van asielaanvragen op Albanees grondgebied. Dat is bekendgemaakt in het Europees Parlement. De prijs bekroont journalistiek werk dat bijdraagt aan de bescherming van de rechtsstaat en de bestrijding van corruptie in Europa.
Het bekroonde onderzoek richt zich op de praktische en juridische aspecten van de migratiedeal. Italië en Albanië sloten in 2023 een akkoord waardoor Italië asielzoekers die op zee worden opgepikt, kan onderbrengen in Albanese centra. Critici vragen zich af of die constructie verenigbaar is met het Europees recht en met de grondrechten van de betrokkenen. De jury van de prijs waardeert het onderzoek omdat het de gevolgen van de deal voor migranten en voor de rechtsstaat in kaart brengt.
De Daphne Caruana Galiziaprijs is vernoemd naar de Maltese onderzoeksjournaliste die in 2017 werd vermoord. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt door het Europees Parlement en staat symbool voor de bescherming van de persvrijheid in de Europese Unie. Eerdere laureaten legden onder meer corruptie, belastingontwijking en misbruik van Europese fondsen bloot.
De aankondiging in het Europees Parlement onderstreept het belang dat de Europese instellingen hechten aan onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. De bekroonde redactie krijgt een geldprijs en erkenning voor haar werk. De jury benadrukte dat het onderzoek aantoont hoe Europese lidstaten via bilaterale akkoorden buiten de gebruikelijke Europese kaders kunnen treden, en dat journalistiek die praktijken kritisch volgt onmisbaar is.
De migratiedeal tussen Italië en Albanië blijft ook politiek gevoelig. Verschillende Europese lidstaten volgen het experiment met belangstelling, terwijl mensenrechtenorganisaties wijzen op de risico's van detentie buiten de Europese Unie. Het bekroonde onderzoek levert daarmee niet alleen journalistieke erkenning op, maar voedt ook het bredere debat over het Europese migratiebeleid en de rechtsbescherming van asielzoekers.
3
