De machtsverhoudingen in het wereldvoetbal zijn fundamenteel aan het verschuiven. Clubs nemen steeds meer controle over de besluitvorming, terwijl de UEFA juridisch moet inbinden en FIFA-voorzitter Gianni Infantino een steeds vrijere rol speelt. Dat blijkt uit een analyse waarin twee Belgen die aan de hoogste Europese tafels zetelen, hun licht werpen op de evolutie: Club Brugge-voorzitter Bart Verhaeghe (61) en Anderlecht-preses Michael Verschueren (56).
De twee bestuurders behoren tot de groep die rechtstreeks onderhandelt met de grootste clubs van Europa. Hun positie geeft hen een unieke kijk op de krachten die het spel vormgeven, van de juridische tegenslagen voor de UEFA tot de groeiende invloed van clubzijde. De Super League, het project dat enkele topclubs in 2021 lanceerden en dat op massaal verzet stuitte, wordt door Verhaeghe als afgesloten hoofdstuk beschouwd. «De Super League is dood», klinkt het bij de Club Brugge-voorzitter.
Toch betekent dat niet dat de machtsstrijd voorbij is. De uitspraak van het Europees Hof van Justitie, dat de UEFA niet langer onbeperkt kan optreden tegen concurrerende competities, heeft de positie van de clubs versterkt. Tegelijk groeit de invloed van FIFA-baas Infantino, die volgens de analyse steeds minder tegengewicht krijgt. Clubs beseffen dat ze een essentieel onderdeel van het product zijn: zonder hun spelers valt er voor de FIFA niets te verkopen. Die vaststelling geeft hen een stevige onderhandelingspositie.
Verhaeghe en Verschueren vertegenwoordigen twee Belgische clubs met een rijke Europese traditie. Club Brugge en Anderlecht zetelen in overlegorganen waar de belangen van de grote en kleinere competities tegen elkaar worden afgewogen. De verschuiving naar meer clubmacht roept vragen op over de toekomst van het Europese voetbalmodel, waarin solidariteit tussen competities centraal staat. Kleinere clubs vrezen dat de grootste clubs hun positie zullen gebruiken om meer middelen naar zich toe te trekken.
De juridische nederlaag van de UEFA betekent concreet dat de organisatie niet zomaar nieuwe initiatieven kan blokkeren. Dat opent de deur voor alternatieve competitieformats, al blijft de vraag of die ook voldoende draagvlak vinden bij clubs, spelers en supporters. De Super League bleek een brug te ver, maar de discussie over de herverdeling van macht en middelen is daarmee niet afgerond.
Voor de Belgische clubs is de uitkomst van die machtsstrijd van direct belang. Zij opereren in een competitie die qua budgetten niet kan concurreren met de grote Europese liga's, maar die via slimme samenwerking en een sterke jeugdopleiding toch een rol van betekenis wil spelen. Bestuurders als Verhaeghe en Verschueren proberen die positie te vrijwaren in een omgeving die steeds meer door commerciële logica wordt bepaald.
De komende maanden en jaren zal blijken hoe de nieuwe verhoudingen zich vertalen in concrete regels en competitiestructuren. Duidelijk is dat de clubs niet langer louter uitvoerders zijn van beslissingen die elders worden genomen. De vraag is of dat ook leidt tot een evenwichtiger voetbalmodel, of juist tot een grotere kloof tussen de grootste clubs en de rest.
2
