Zes op de tien lokale besturen in Vlaanderen beschikken niet over een plan om te blijven functioneren wanneer hun IT-infrastructuur wordt getroffen door een cyberaanval. Dat blijkt uit een rapport van Audit Vlaanderen waarover De Tijd vrijdag bericht. De vaststelling raakt de kern van de dienstverlening: gemeenten en steden zijn voor tal van essentiële processen afhankelijk van digitale systemen, van bevolkingsregisters en vergunningen tot de opvolging van betalingen en sociale dienstverlening.
Naast het ontbreken van een continuïteitsplan wijst het rapport op een groot aantal technische zwakke plekken. In totaal werden bijna 1.900 digitale kwetsbaarheden vastgesteld in de onderzochte systemen. Die combinatie van ontbrekende voorbereiding en technische lekken maakt lokale besturen kwetsbaar voor aanvallen die de werking van een gemeente dagenlang kunnen lamleggen.
De cijfers komen op een moment waarop cyberaanvallen op overheden geen abstract risico meer zijn. Lokale besturen beheren persoonsgegevens van inwoners, financiële stromen en communicatiekanalen. Een geslaagde aanval kan niet alleen leiden tot gegevensverlies, maar ook tot het stilvallen van loketdiensten, het uitvallen van interne systemen en het vertragen van besluitvorming. Zonder vooraf vastgelegde noodprocedures moeten medewerkers in zo'n situatie improviseren, wat de hersteltijd aanzienlijk verlengt.
Audit Vlaanderen onderzocht de IT-infrastructuur van de lokale besturen en legde de tekortkomingen vast in een rapport. Het is aan de gemeenten en steden zelf om de aanbevelingen op te volgen en hun weerbaarheid te verhogen. Dat vergt niet alleen technische investeringen, maar ook een organisatorische aanpak: duidelijke verantwoordelijkheden, regelmatige back-ups, noodplannen en bewustwording bij het personeel.
De bevindingen sluiten aan bij een bredere bezorgdheid over de digitale weerbaarheid van de Belgische overheid. Lokale besturen werken vaak met verouderde systemen en hebben beperkte middelen voor cybersecurity. Tegelijk groeit het aantal aanvallen op publieke instellingen, waardoor de druk om te investeren in bescherming en voorbereiding toeneemt.
Het rapport van Audit Vlaanderen maakt duidelijk dat er nog een lange weg te gaan is. Zolang een meerderheid van de Vlaamse gemeenten geen plan heeft voor de nasleep van een cyberaanval, blijft de continuïteit van de dienstverlening afhankelijk van toeval en snel improvisatievermogen. De bal ligt nu bij de lokale besturen om werk te maken van een gedegen noodplan en de vastgestelde kwetsbaarheden weg te werken.
4
