In de klaslokalen van tien Vlaamse kleuter- en basisscholen zijn gemiddeld 18 verschillende pesticiden gevonden. Dat blijkt uit een onderzoek van Velt, de Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren. In totaal werden 63 verschillende soorten pesticiden aangetroffen, waaronder stoffen die al een halve eeuw verboden zijn.
De metingen werden uitgevoerd in een gemiddeld klaslokaal in Vlaanderen. Hoewel de vastgestelde concentraties erg laag zijn, is er volgens experts toch reden tot bezorgdheid. «Het lichaam van kinderen is extra gevoelig voor de schadelijke effecten van deze stoffen», zegt Geert Gommers, pesticidenexpert bij Velt. Kinderen krijgen de stoffen binnen via de lucht, maar ook via huidcontact en hand-mondgedrag.
De aanwezigheid van verboden pesticiden wijst erop dat deze stoffen nog steeds in de leefomgeving circuleren, ook al mogen ze al tientallen jaren niet meer gebruikt worden. Ze kunnen onder meer afkomstig zijn van historische vervuiling of via binnenhuislucht in klaslokalen terechtkomen. Velt pleit daarom voor meer aandacht voor de kwaliteit van de binnenlucht in scholen en voor een structurele aanpak van pesticiden in de leefomgeving van kinderen.
De resultaten roepen vragen op over de lange termijn. «We weten niet wat de gevolgen zijn op lange termijn», klinkt het bij de onderzoekers. Wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van langdurige blootstelling aan lage concentraties van meerdere pesticiden tegelijk is beperkt, zeker bij kinderen. Dat maakt het moeilijk om de gezondheidsrisico's precies in te schatten.
De bevindingen sluiten aan bij een bredere discussie over pesticiden in Vlaanderen. Eerder dit jaar boog het Europees Hof van Justitie zich over een grondwaterwinningsproject in Peer, nadat milieuvereniging Dryade zich daartegen had verzet. Volgens professor milieurecht Hendrik Schoukens kan die uitspraak belangrijke gevolgen hebben voor heel Vlaanderen. Het toont aan dat de milieu-impact van stoffen in bodem, water en lucht steeds vaker juridisch wordt getoetst.
Voor scholen is er nog geen eenduidig kader om pesticiden in klaslokalen aan te pakken. Velt hoopt dat de resultaten een signaal zijn om de binnenluchtkwaliteit in onderwijsinstellingen serieus te nemen en om het gebruik van pesticiden in de omgeving van scholen verder terug te dringen. Ouders en schooldirecties kunnen intussen zelf stappen zetten, bijvoorbeeld door te letten op verluchting en door het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen in en rond de school te vermijden.
De vraag of de gemeten concentraties al dan niet ongerust moeten maken, blijft voorlopig onbeantwoord. Duidelijk is wel dat kinderen dagelijks uren in klaslokalen doorbrengen en dat de blootstelling aan pesticiden daarmee een aandachtspunt vormt voor het onderwijs- en gezondheidsbeleid in Vlaanderen.
2
