In Kasterlee zijn leerlingen uit het buitengewoon onderwijs begonnen met het oogsten van pompoenen in aanloop naar de pompoenmaand. Dat gebeurt bij De Pompoenerie, een externe leerplek waar jongeren terechtkunnen voor wie een volledige schoolweek te zwaar is. Het project biedt hen een rustige omgeving waarin ze het hele jaar door pompoenen kunnen kweken, oogsten en verwerken.
De Pompoenerie is opgezet als een alternatieve leeromgeving voor leerlingen die vastlopen in het reguliere schoolsysteem. «Het is hier rustgevend, je moet minder nadenken en je mag meer doen», zegt de 17-jarige Abdel. Hij is een van de jongeren die de afgelopen maanden actief betrokken was bij het kweken en oogsten van de pompoenen. Voor hem en zijn medeleerlingen biedt het werk op het veld een welkome afwisseling naast de drukke schoolomgeving.
Het initiatief speelt in op een groeiende behoefte aan onderwijs op maat voor jongeren met een specifieke onderwijsbehoefte. Een volledige schoolweek met theorielessen en klassikale instructies is voor hen vaak te belastend. Door hen een deel van de week buiten de schoolmuren te laten leren, krijgen ze de kans om praktische vaardigheden op te doen in een omgeving die minder prikkels en meer ruimte biedt. Het pompoenproject is daar een concreet voorbeeld van.
De Pompoenerie werkt samen met scholen uit de regio en ontvangt leerlingen die anders dreigen uit te vallen. Het hele jaar door zijn de jongeren betrokken bij het volledige proces: van zaaien en verzorgen tot oogsten en verwerken. In de aanloop naar de pompoenmaand, traditioneel in oktober, wordt de oogst binnengehaald. De pompoenen worden daarna verwerkt of verkocht, afhankelijk van de afspraken met de deelnemende scholen en partners.
Voor de leerlingen is het werk op het veld meer dan een bezigheid. Het biedt structuur, verantwoordelijkheid en een gevoel van nut. «Je mag meer doen» verwijst naar de actieve rol die ze krijgen toebedeeld, in tegenstelling tot de passieve rol die ze in een klaslokaal soms ervaren. Het ritme van de seizoenen en de concrete resultaten van hun werk geven hen een tastbare vorm van voldoening.
De begeleiding bij De Pompoenerie is afgestemd op de noden van de jongeren. Er is aandacht voor rust, overzicht en haalbare doelen. Dat sluit aan bij de bredere tendens in het buitengewoon onderwijs om leerlingen niet alleen cognitief, maar ook sociaal en emotioneel te ondersteunen. Door hen buiten de schoolse context te laten leren, kunnen ze vaardigheden ontwikkelen die in een klaslokaal minder aan bod komen.
Het project in Kasterlee is geen geïsoleerd initiatief. In Vlaanderen bestaan meerdere externe leerplekken waar jongeren uit het buitengewoon onderwijs terechtkunnen voor praktijkgerichte trajecten. Vaak gaat het om landbouw, tuinbouw, techniek of ambachten. Het gemeenschappelijke doel is om leerlingen die vastlopen een alternatieve route te bieden die leidt tot meer zelfvertrouwen en betere leerresultaten.
De pompoenoogst in Kasterlee is inmiddels in volle gang. De leerlingen werken in kleine groepen en worden begeleid door ervaren krachten. Voor velen van hen is het een van de weinige momenten waarop ze het gevoel hebben dat ze iets kunnen volbrengen zonder de druk van het reguliere curriculum. «School is te druk», vat een van de begeleiders de situatie samen. De Pompoenerie biedt een tegengewicht.
Of het project op lange termijn wordt uitgebreid, is nog niet duidelijk. Wel staat vast dat de deelnemende scholen en de begeleiders tevreden zijn over de effecten. Jongeren die anders moeilijk te motiveren zijn, tonen zich hier betrokken en gemotiveerd. De pompoenen die nu worden geoogst, zijn daar het zichtbare bewijs van.
3
