Vlaamse leerlingen scoorden nog nooit zo slecht op de internationale PISA-testen: één op de vier 15-jarigen haalt het basisniveau voor wiskunde niet, en voor leesvaardigheid is dat zelfs één op de drie. Leerkrachten Els Vanlommel (52) en Greet Engelbeen (55), die samen al dertig jaar in het onderwijs staan, herkennen de dalende lijn maar al te goed. «Als basiskennis niet verankerd is, bouwen leerkrachten op drijfzand», zeggen ze.
De twee ervaren leerkrachten zien de achteruitgang niet alleen in cijfers, maar ook in de klas. Woorden die vroeger vanzelfsprekend waren, moeten vandaag eerst uitgelegd worden. Wiskundeleerkracht Davy Buntinx getuigt dat zijn school al tien jaar een vraagstuk gebruikt waarin het woord «petanque» voorkomt. «Vandaag moeten we eerst uitleggen wat dat spelletje precies is», zegt hij. Ook woorden als «oever» blijken bij veel leerlingen niet meer gekend. De leerkrachten zijn dan ook niet verbaasd dat de resultaten op de jongste PISA-toetsen tegenvielen.
Volgens Vanlommel en Engelbeen is de kern van het probleem een te lakse houding in het onderwijs. «Leerlingen hebben nood aan structuur, sterke leerkrachten en duidelijke verwachtingen. Niet aan nog meer experimenten», klinkt het. Ze pleiten voor een aanpak die opnieuw vertrekt van basiskennis die stevig wordt ingeoefend, in plaats van voortdurend nieuwe methodes uit te proberen die onvoldoende tijd krijgen om te rijpen.
De PISA-resultaten, die internationaal worden afgenomen om onderwijsniveau te vergelijken, vormen voor de leerkrachten een bevestiging van wat ze al jaren aanvoelen. De dalende trend is volgens hen niet het gevolg van één enkele factor, maar van een opeenstapeling van keuzes en tendensen. Het gebrek aan taalvaardigheid speelt daarbij een grote rol: wie minder woorden kent, begrijpt minder goed wat er in een opdracht of een vraagstuk staat, en geraakt zo sneller achterop.
Toch is niet alle hoop verloren, benadrukken de twee leerkrachten. Ze zien nog altijd gemotiveerde leerlingen en collega's die elke dag het beste van zichzelf geven. Maar zonder een duidelijke koers en zonder aandacht voor het verankeren van basiskennis, blijft het onderwijs volgens hen kwetsbaar. «We moeten durven kiezen voor wat werkt, ook als dat minder vernieuwend klinkt», besluiten ze.
