In Nederland zijn in iets meer dan een week tijd meer dan tien mensen in het ziekenhuis opgenomen nadat zij de groene knolamaniet hadden gegeten. Een van hen is aan de gevolgen overleden. Artsen waarschuwen dan ook voor de paddenstoel, die ook in ons land voorkomt en nu volop groeit.
De groene knolamaniet is een van de gevaarlijkste paddenstoelen in Europa. Wereldwijd is naar schatting negentig procent van alle sterfgevallen door paddenstoelen toe te schrijven aan dit exemplaar. Dat benadrukt wetenschapsexpert Martijn Peters. De soort lijkt uiterlijk sterk op eetbare paddenstoelen, wat het risico op vergiftiging vergroot.
Vooral de jonge exemplaren zijn verraderlijk. Ze hebben een groenachtige hoed en een knolvormige steel, maar kunnen makkelijk verward worden met de gewone champignon of met eetbare soorten uit het veld. De hoed kan variëren van olijfgroen tot geelgroen of zelfs bijna wit, afhankelijk van de leeftijd en de weersomstandigheden. De steel is wit en heeft een opvallende ring, maar die ring kan bij oudere exemplaren verdwijnen.
De eerste symptomen van een vergiftiging met de groene knolamaniet treden meestal pas na zes tot twaalf uur op. Dat maakt de paddenstoel extra gevaarlijk: tegen de tijd dat iemand zich ziek voelt, zijn de giftige stoffen al in het lichaam opgenomen. De vergiftiging verloopt in fasen. Eerst treden maag-darmklachten op zoals braken en diarree. Daarna lijkt het even beter te gaan, maar in werkelijkheid raken de lever en nieren zwaar beschadigd. Zonder tijdige behandeling kan dat fataal aflopen.
De groene knolamaniet komt in heel Europa voor, ook in België. De paddenstoel groeit in loofbossen, parken en tuinen, vaak in de buurt van eiken en beuken. In de nazomer en herfst zijn de vruchtlichamen het talrijkst. Door het warme en vochtige weer van de afgelopen weken zijn er nu op veel plaatsen paddenstoelen te vinden, wat het risico op vergiftiging vergroot.
Artsen raden aan om nooit paddenstoelen te eten die niet met zekerheid determineerd zijn. Wie toch per ongeluk een giftige paddenstoel heeft gegeten, moet onmiddellijk medische hulp zoeken, ook als er nog geen klachten zijn. Het is belangrijk om een stukje van de paddenstoel of een foto mee te nemen, zodat artsen de soort kunnen identificeren en de juiste behandeling kunnen starten.
In Nederland worden mensen die mogelijk een giftige paddenstoel hebben gegeten, opgevangen in gespecialiseerde ziekenhuizen. De recente opnames tonen aan dat de gevaren van de groene knolamaniet niet onderschat mogen worden. De waarschuwing geldt ook voor België, waar de paddenstoel in dezelfde periode voorkomt.
Het is niet de eerste keer dat de groene knolamaniet slachtoffers maakt. Elk jaar belanden in Europa mensen in het ziekenhuis na het eten van de paddenstoel. De meeste slachtoffers zijn niet opzettelijk op zoek naar een giftige soort, maar verwarren hem met een eetbare paddenstoel. Vooral beginnende plukkers lopen risico.
Wie paddenstoelen wil plukken, doet er goed aan om een gids of een ervaren kenner mee te nemen. Bij twijfel geldt één regel: niet eten. De groene knolamaniet is misschien mooi om te zien, maar hij is levensgevaarlijk.
2
