Wat als wij Belgen de asielzoekers worden? Die vraag staat centraal in «De waterlanders», het nieuwe beeldverhaal van auteur Judith Vanistendael. Het stripverhaal volgt een witte vrouw uit Brussel die door klimaatverandering gedwongen wordt haar thuis te verlaten en elders asiel te zoeken. Wat op het eerste gezicht een vergezochte premisse lijkt, blijkt bij het lezen verrassend aannemelijk.
De insteek is niet gratuit. Door een Brusselse vrouw in de rol van klimaatvluchteling te plaatsen, kantelt Vanistendael het perspectief. De lezer die gewend is aan nieuws over asielzoekers uit het Zuiden, wordt geconfronteerd met een spiegelbeeld: wat als de rollen omgedraaid waren? Het maakt de urgentie van klimaatmigratie invoelbaar zonder te vervallen in pamflettisme.
«De waterlanders» wordt omschreven als een zeldzaam rijke vertelling. Vanistendael, die eerder furore maakte met graphic novels als «De maagd en de neger» en «Toen ik jouw leeftijd had», staat bekend om haar fijnzinnige tekenstijl en psychologische diepgang. Ook in dit nieuwe werk weet ze complexe thema's als identiteit, verlies en solidariteit bespreekbaar te maken.
Het album verschijnt in een tijd waarin klimaatmigratie steeds vaker op de politieke agenda staat. In België en Europa laait de discussie over asiel en migratie regelmatig op, zeker wanneer droogte, overstromingen en hittegolven delen van de wereld onleefbaar maken. Door het thema in een Belgische context te plaatsen, maakt Vanistendael het abstracte debat concreet.
De strip is geen wetenschappelijk rapport, maar een artistieke verkenning. Toch sluit de premisse aan bij scenario's die klimaatwetenschappers en migratie-experts al jaren schetsen: als de zeespiegel stijgt en extreme weersomstandigheden toenemen, zullen ook inwoners van West-Europese landen zich genoodzaakt zien te verhuizen. Dat «De waterlanders» nu al zo geloofwaardig overkomt, zegt iets over hoe dichtbij die toekomst kan zijn.
Vanistendael tekent en schrijft met een mengeling van realisme en poëzie. Haar personages zijn geen helden of slachtoffers, maar mensen met twijfels, fouten en verlangens. Dat maakt «De waterlanders» tot meer dan een ideeënroman: het is een verhaal dat je bijblijft.
Of het album ook politiek weerklank zal vinden, is nog afwachten. Wat vaststaat, is dat het een debat op gang kan brengen over wie wij zijn als samenleving en hoe we omgaan met wie noodgedwongen aanklopt. De titel verwijst naar waterlanders: mensen die wateroverlast kennen, maar ook naar tranen. Het is een beeld dat blijft hangen.
«De waterlanders» is verkrijgbaar in de boekhandel. Voor lezers die zich willen verdiepen in klimaatmigratie zonder meteen in rapporten te duiken, biedt deze strip een toegankelijke en tegelijk gelaagde kennismaking.
1
