De Poolse premier Donald Tusk waarschuwt dat Rusland een reeks hybride aanvallen voorbereidt op Europese landen die Oekraïne steunen. Hij spreekt van «het meest kritieke moment in de oorlog tot nu toe» en verwacht dat de aanvallen zich vooral komende winter zullen manifesteren. Het gaat om een combinatie van cyberaanvallen, desinformatiecampagnes en zelfs moordpogingen, zo klinkt het bij Europese leiders.
Ook de Franse president Emmanuel Macron heeft de voorbije weken herhaaldelijk gewaarschuwd voor toenemende Russische hybride activiteiten. De vraag die steeds luider klinkt, is hoe ver Moskou kan gaan vooraleer de NAVO haar beruchte artikel 5 inroept. Dat artikel verplicht lidstaten om een aanval op één van hen als een aanval op allen te beschouwen.
Defensieminister Theo Francken reageerde op de waarschuwing van Tusk. «We moeten voorbereid zijn op steeds ernstigere provocaties en hybride acties in eigen land», aldus Francken. Hij noemt de komende winter «zonder twijfel bijzonder moeilijk». De minister benadrukt dat België en zijn NAVO-partners waakzaam moeten blijven, zonder in paniek te raken.
Kolonel Roger Housen relativeert het militaire gevaar enigszins, maar waarschuwt tegelijk dat het niet onderschat mag worden. «Rusland is militair-technisch niet in staat om een conventionele oorlog tegen Europa te voeren», stelt hij. Dat betekent volgens hem niet dat het Kremlin geen ernstige schade kan aanrichten via hybride middelen. De grens tussen vrede en oorlog vervaagt daardoor steeds meer.
De hybride aanvallen waarover Tusk spreekt, kunnen verschillende vormen aannemen. Het gaat onder meer om cyberaanvallen op kritieke infrastructuur, desinformatiecampagnes om de publieke opinie te beïnvloeden en zelfs pogingen tot moord op personen die Rusland als vijand beschouwt. Dergelijke acties vallen vaak onder de drempel van een gewapende aanval, waardoor een beroep op artikel 5 juridisch en politiek complex blijft.
De NAVO heeft de voorbije jaren haar weerbaarheid tegen hybride dreigingen opgevoerd, maar de coördinatie tussen lidstaten blijft een uitdaging. Elke lidstaat heeft eigen veiligheidsdiensten en procedures, wat snelle gezamenlijke reacties bemoeilijkt. Toch benadrukken experts dat juist die samenwerking essentieel is om Russische provocaties af te schrikken.
De uitspraken van Tusk en Francken komen op een moment dat de oorlog in Oekraïne blijft aanslepen en de westerse steun onder druk staat. Moskou probeert volgens analisten de eenheid binnen de Europese Unie en de NAVO te ondermijnen door gerichte acties in individuele lidstaten. De komende maanden worden dan ook cruciaal voor de geloofwaardigheid van het bondgenootschap.
Voorlopig blijft het onduidelijk of de dreiging van een grootschalige hybride aanval reëel is of vooral bedoeld is om angst te zaaien. Wat vaststaat, is dat Europese leiders hun bevolking willen voorbereiden op een moeilijke winter. De balans tussen waakzaamheid en paniekzaaierij blijft daarbij uiterst delicaat.
