Zutendaal is volgens de lezers van HLN de properste gemeente van Vlaanderen. In de HLN Gemeentetest, die moet bepalen welke stad of gemeente zich de Beste Gemeente van Vlaanderen mag noemen, kroont de Limburgse gemeente tussen Genk en Bilzen zich tot netste gemeente. Het Antwerpse Turnhout eindigt op het domein netheid als de slechtste leerling van de klas. De test verloopt in fases: de lezers bepalen de ranking, en telkens wordt één deeldomein uitgelicht. Vandaag stond netheid centraal. Onze reporter ging op zoek naar de redenen achter het resultaat.
Het antwoord start bij de inwoners zelf. “Dat Zutendaal zo proper is, komt door mijn vrouw”, zegt een lokale bewoner die het gemeentelijke netheidsbeleid van dichtbij volgt. Die uitspraak illustreert hoe persoonlijke betrokkenheid en gewoontes in een kleine gemeente een grote rol spelen. Waar het in veel steden vooral om sanctionering draait, lijkt in Zutendaal de sociale controle en het gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid zwaarder door te wegen. Die dynamiek is volgens de reporter zichtbaar in de manier waarop bewoners met hun eigen omgeving omspringen.
Pieter Cools en Wannes Baghuis van de AP Hogeschool in Antwerpen hebben er hun werk van gemaakt om uit te zoeken hoe steden en gemeenten de strijd tegen sluikstort en zwerfvuil écht aanbinden. Hun vaststelling is opvallend: het gesprek gaat vaak over extra vuilnisbakken, maar die trekken net afval aan. Meer bakken zijn dus niet de vanzelfsprekende oplossing. De onderzoekers richten zich op de vraag wat een gemeente werkelijk kan doen om afval te voorkomen, en niet alleen op het ophalen ervan.
Ook over boetes hebben de onderzoekers een duidelijke mening. Niemand wil afval, maar met boetes uitdelen los je het probleem niet op. Die lijn past bij het beeld van Zutendaal als gemeente waar netheid vooral een gedeelde zaak is. Of de gemeente daarbij concrete maatregelen hanteert die verder gaan dan de algemene aanpak, valt uit de beschikbare bronnen niet met zekerheid op te maken. Duidelijk is wel dat de onderzoekers de nadruk leggen op preventie en gedrag, en niet op sanctionering alleen.
De HLN Gemeentetest loopt nog en de winnaar van de titel Beste Gemeente van Vlaanderen wordt vrijdag bekendgemaakt. De resultaten per deeldomein worden elke dag gepubliceerd. Met het resultaat op netheid staat Zutendaal op dat domein bovenaan, terwijl Turnhout er het minst goed uit komt. Voor lezers die de rest van de ranglijst willen volgen, blijft de test de komende dagen het vaste referentiepunt.
2
