De Vlaamse vijftienjarigen blijven achteruitgaan in het internationale PISA-onderzoek. Voor de zevende keer op rij zakken de scores voor wiskunde, wetenschappen en lezen. Onderwijsexperts Wouter Duyck en Kristof De Witte spreken van een opvallende vaststelling: de gemiddelde Vlaamse leerling is vandaag een zittenblijver. “Dat is heftig”, klinkt het.
Het PISA-onderzoek vergelijkt om de drie jaar de prestaties van vijftienjarigen in 91 landen. Uit de nieuwste cijfers blijkt dat steeds meer Vlaamse leerlingen de basisvereisten niet halen. Bijna drie op de tien jongeren bereikt het basisniveau voor leesvaardigheid niet. In het beroepsonderwijs loopt dat aantal op tot driekwart van de leerlingen. Ook voor wiskunde en wetenschappen blijven de resultaten dalen, zowel aan de top als aan de basis.
De experts zien een opvallende verklaring voor de zwakke prestaties van veel jongens. “Waarom veel jongens de lat niet halen? Dat kan je niet los zien van de vervrouwelijking van het onderwijs”, zegt Duyck. Er zijn volgens hem bijna geen mannelijke leerkrachten meer in het Vlaamse onderwijs. Dat gebrek aan mannelijke rolmodellen in de klas zou een impact hebben op de schoolresultaten van jongens.
De cijfers tonen dat Vlaanderen nog altijd boven het Europese gemiddelde scoort voor de drie geteste domeinen. Tegelijk telt het onderwijs steeds minder uitblinkers en steeds meer zwakke presteerders. Vooral de terugval in leesvaardigheid baart zorgen. Onderwijsexpert Dirk Van Damme stelt dat Vlaanderen er niet meer in slaagt om alle leerlingen goed onderwijs te bieden. “Voor lezen gaan we nu wel heel snel achteruit”, waarschuwt hij.
Het PISA-onderzoek bij bijna 4.000 Vlaamse leerlingen bevestigt een trend die al meerdere edities aanhoudt. Waar Vlaanderen vroeger tot de wereldtop behoorde, glijdt het nu langzaam maar zeker af naar de middengroep. De onderzoekers wijzen op de opeenstapeling van factoren: de vervrouwelijking van het lerarenkorps, het stijgende aantal zittenblijvers en de groeiende kloof tussen sterke en zwakke leerlingen.
De vraag is nu hoe het tij gekeerd kan worden. De experts pleiten onder meer voor een ander beleid rond zittenblijven en meer aandacht voor de rol van mannelijke leerkrachten in het onderwijs. Zonder ingrepen dreigt de volgende PISA-ronde opnieuw slechtere cijfers op te leveren.
