Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) heeft beslist dat scholen vanaf dit schooljaar geen facultatieve verlofdag meer mogen inzetten voor een jaarmarkt die op een weekdag valt. De maatregel zorgt voor ongenoegen bij verschillende Vlaamse burgemeesters, die de jaarmarkt zien als een vaste afspraak voor hun inwoners. Gemeenten zoeken nu naar manieren om de traditie te behouden, al dan niet door de markt te verplaatsen naar het weekend.
De beslissing van Demir kadert in een bredere aanpak van het onderwijsbeleid, waarbij de minister de regels rond verlofdagen wil verstrengen. Scholen mogen nog steeds een beperkt aantal facultatieve verlofdagen inplannen, maar die mogen niet langer gebruikt worden voor activiteiten zoals een jaarmarkt. Voor veel gemeenten is dat een probleem, omdat de jaarmarkt vaak al jaren op dezelfde dag plaatsvindt en diep verankerd zit in de lokale traditie. Een burgemeester verwoordt het zo: «Een jaarmarkt zonder kinderen of beesten is geen jaarmarkt.»
In sommige gemeenten overweegt men om de jaarmarkt te verplaatsen naar een zaterdag of zondag, zodat gezinnen met schoolgaande kinderen toch kunnen deelnemen. Andere burgemeesters houden echter vast aan de oorspronkelijke datum en zoeken naar creatieve oplossingen. Zo wordt er onder meer gedacht aan het betrekken van verenigingen of het organiseren van alternatieve activiteiten op de dag zelf, zonder dat scholen daarbij betrokken zijn. De reacties tonen dat de maatregel niet overal op begrip kan rekenen, maar dat gemeenten ook pragmatisch proberen om te gaan met de nieuwe regels.
De discussie over de jaarmarkten komt bovenop andere uitdagingen waarmee het Vlaams onderwijs momenteel te maken heeft. Uit een enquête van «De Tafel van Gert» en iVOX bij 2.000 leerkrachten blijkt dat Demir gemiddeld slechts 2,9 op 10 krijgt. Negentig procent van de leerkrachten vindt dat de minister te snel gaat met haar hervormingen. Daarnaast blijft het lerarentekort een hardnekkig probleem, vooral in Brussel. Demir ziet geen heil in een Brusselpremie, maar zegt wel te werken aan andere maatregelen om het tekort aan te pakken.
De onderwijskoepels vragen de minister ondertussen om een concreet plan voor het leerlingenvervoer in het buitengewoon onderwijs. In de nasleep van het dodelijke ongeval met een schoolbus in Buggenhout werd een geplande besparing afgevoerd, maar op grote hervormingen is het wachten tot 2028. Ook de internaatdirecteurs uit Mechelen, Turnhout en Hoogstraten krijgen steeds meer vragen om kinderen op te vangen voor wie geen plek is in de reguliere jeugdzorg. De druk vanuit de welzijnssector en de jeugdrechtbanken neemt toe, maar de directeurs kunnen niet altijd helpen.
Voor de jaarmarkten zelf blijft de vraag hoe gemeenten en scholen de komende maanden zullen omgaan met de nieuwe regels. Sommige burgemeesters hopen nog op overleg met de minister, anderen hebben de verplaatsing naar het weekend al aangekondigd. Duidelijk is dat de maatregel van Demir niet alleen het schoolleven raakt, maar ook het sociale weefsel van vele Vlaamse gemeenten.
