De Belgische economie is net voor de zomer volledig tot stilstand gekomen. Voor het eerst sinds de coronapandemie groeit de economie niet meer. Die stagnatie dreigt een gat in de begroting te slaan, waarschuwt Peter Vanden Houte, hoofdeconoom bij ING. De vraag is nu wat dat betekent voor de portemonnee van de burger, voor de werkgelegenheid en voor het begrotingsbeleid van de federale regering.
Vanden Houte wijst erop dat een stilstaande economie meteen voelbaar is in de overheidsfinanciën. Wanneer de economie niet groeit, vallen de belastinginkomsten tegen, terwijl de uitgaven voor werkloosheid en sociale zekerheid net oplopen. Daardoor komt de begroting onder druk te staan. Als de regering dan strenger moet saneren om het begrotingstekort onder controle te houden, zullen de gevolgen daarvan bij iedereen terechtkomen, aldus de econoom.
De kernvraag is of we in een crisis zitten. Vanden Houte nuanceert: een volledige crisis is er nog niet, maar de stilstand is wel een duidelijk signaal. De Belgische economie heeft te kampen met een zwakke internationale conjunctuur, hoge energieprijzen en een afkoelende industrie. Die factoren wegen op de groei, en de verwachting is dat het herstel voorlopig uitblijft.
Voor de werkgelegenheid is de stagnatie een onheilspellend teken. Zolang de economie niet groeit, hebben bedrijven weinig reden om extra personeel aan te werven. In sommige sectoren kunnen jobs zelfs sneuvelen, zeker waar de kosten blijven stijgen en de vraag terugvalt. Vanden Houte benadrukt dat de arbeidsmarkt doorgaans met vertraging reageert op economische tegenwind, maar dat de impact op termijn onvermijdelijk is.
Ook de koopkracht komt onder druk te staan. Wanneer de economie stilstaat, blijft de inflatie hardnekkig en dreigen de lonen achter te blijven bij de prijzen. Het leven wordt dan nóg duurder, terwijl de groei ontbreekt om dat op te vangen. Voor gezinnen betekent dat minder ademruimte, zeker nu de energiefactuur en de winkelprijzen hoog blijven.
De econoom wijst ook op de bredere Europese context. België is sterk verweven met de economieën van de buurlanden, en die kampen met gelijkaardige problemen. Een heropleving van de Belgische economie zit er dan ook niet meteen in, zolang de internationale omgeving zwak blijft. Het is volgens Vanden Houte vooral uitkijken naar het volgende kwartaal, om te zien of de stilstand een tijdelijk dipje is of het begin van een langere periode van stagnatie.
Voor de federale regering is de boodschap duidelijk: de begrotingsruimte wordt kleiner op het moment dat de uitgaven onder druk staan. Een strengere sanering zou onvermijdelijk voelbaar worden in de hele samenleving, van hogere belastingen tot besparingen op overheidsdiensten. De komende maanden zullen uitwijzen hoe de regering die evenwichtsoefening aanpakt.
