Cinematek reconstrueert in een nieuw programma hoe een avondje cinema tijdens de Duitse bezetting veel meer was dan een film en een zak popcorn. Tussen de romantische musicals en komedies die het publiek lokten, kregen bioscoopbezoekers ook antisemitische propaganda te zien. De Brusselse filminstelling brengt die dubbele programmatie in kaart en laat zien hoe de bezetter de donkere zaal gebruikte als verlengstuk van zijn ideologie.
De reconstructie vertrekt vanuit de vaststelling dat de bioscoop in de jaren van de bezetting een massamedium bij uitstek was. Films vormden een ontsnapping aan de dagelijkse realiteit, maar dezelfde voorstellingen werden aangegrepen om boodschappen te verspreiden die het publiek moest meekrijgen zonder dat het daarom vroeg. De titel van het programma verwijst naar de overtuiging die de bezetter wilde uitdragen: «Duitsland gaat winnen». Die boodschap werd niet alleen in nieuwsberichten of officiële mededelingen herhaald, maar ook in het vermaak dat mensen vrijwillig kwamen bekijken.
Cinematek belicht daarmee een minder zichtbaar hoofdstuk uit de Belgische filmgeschiedenis. De nadruk ligt op de werking van de bioscoop als publieke ruimte: wat er op het scherm verscheen, hoe voorstellingen werden samengesteld en hoe propaganda en ontspanning door elkaar liepen. Het publiek kwam voor de musical of de komedie, maar kreeg in dezelfde zaal een ideologisch kader voorgeschoteld dat de bezetter als vanzelfsprekend wilde laten overkomen.
De reconstructie kadert in de bredere opdracht van Cinematek om het Belgische filmerfgoed te bewaren en te duiden. Door de programmatie van toen opnieuw samen te stellen, wordt duidelijk hoezeer film en politiek in die periode met elkaar verweven waren. De keuze van films, de aankondigingen en de manier waarop voorstellingen werden gepresenteerd, maakten deel uit van een bredere strategie om de bevolking te beïnvloeden.
Dat de propaganda tussen lichte genres werd geplaatst, maakt de geschiedenis des te leerzamer. Vermaak en ideologie stonden niet los van elkaar, maar werden gecombineerd tot een totaalervaring in de donkere zaal. Bezoekers die een avond wilden ontspannen, kregen zo ook een politieke boodschap mee naar huis, zonder dat die als propaganda herkenbaar hoefde te zijn.
Met het project wil Cinematek dat mechanisme zichtbaar maken voor een hedendaags publiek. De reconstructie toont hoe cultuur tijdens de bezetting kon worden ingezet als instrument van macht, en hoe alledaagse ontspanning tegelijk een politieke lading kon krijgen. Het is een geschiedenis die niet alleen over films gaat, maar ook over de manier waarop een samenleving in oorlogstijd werd toegesproken.
2
