De Vlaamse regering grijpt voor het eerst in meer dan twintig jaar in op de groei van het Gemeentefonds, de belangrijkste inkomstenbron van de lokale besturen. De komende vijf jaar zullen de Vlaamse steden en gemeenten samen ongeveer 1 miljard euro minder ontvangen dan waarop zij hadden gerekend. Dat blijkt uit een analyse van de vakgroep Bestuurskunde van de Universiteit Gent, die de impact voor alle 285 Vlaamse gemeenten in kaart brengt.
Het Gemeentefonds wordt gevoed met een deel van de federale personenbelasting en is voor veel lokale besturen een essentiële bron van inkomsten. Door de groei van het fonds te beperken, moeten steden en gemeenten hun begroting herzien. Voor sommige gemeenten slaat de maatregel een flink gat in de financiën, wat de komende jaren kan leiden tot moeilijke keuzes op het vlak van investeringen en dienstverlening.
De verontwaardiging bij burgemeesters en schepen is groot. Zij wijzen erop dat de lokale besturen net extra taken krijgen toebedeeld, terwijl de middelen afnemen. De Vlaamse regering verantwoordt de ingreep met de noodzaak om de overheidsfinanciën op orde te brengen. Critici stellen echter dat de besparing vooral op het bord van de lokale gemeenschappen terechtkomt.
De analyse van de Universiteit Gent maakt per gemeente duidelijk hoeveel geld er de komende jaren minder beschikbaar is. Grote steden met een omvangrijke begroting kunnen de klap mogelijk beter opvangen dan kleinere landelijke gemeenten, waar het Gemeentefonds vaak een groter aandeel van de inkomsten vormt. Voor hen kan de besparing betekenen dat geplande projecten worden uitgesteld of geschrapt.
Lokale besturen dringen aan op duidelijkheid over de exacte cijfers en de timing van de maatregel. De Vlaamse regering heeft nog niet aangegeven of er compensaties komen voor de zwaarst getroffen gemeenten. De komende begrotingsrondes zullen uitwijzen hoe de lokale besturen zich aanpassen aan de nieuwe financiële realiteit.
4
