De toespraak van de Amerikaanse president Donald Trump op de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties was vooral bedoeld voor de tussentijdse verkiezingen in eigen land. Dat heeft minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) gezegd. Volgens de minister moet Trump zich van vergadering hebben vergist: in New York spreekt een president normaal tot de wereld, niet tot zijn eigen kiezers.
Prévot noemt de toespraak electoralistisch en vooringenomen. De president gaf volgens hem opnieuw blijk van een lezing van de wereld «die helemaal vertekend is en haaks staat op de onze». De minister uit daarmee scherpe kritiek op de manier waarop Trump het belangrijkste diplomatieke podium ter wereld gebruikte om zijn binnenlandse politieke agenda te dienen.
De Algemene Vergadering van de VN is traditioneel hét moment waarop staatshoofden en regeringsleiders hun visie op de wereldorde uiteenzetten. Dat Trump die gelegenheid aangreep voor een verkiezingsgerichte toespraak, stoot in diplomatieke kringen op onbegrip. Prévot plaatst zich met zijn uitspraak in een bredere Europese reactie op het Amerikaanse optreden in New York.
Tijdens zijn toespraak wierp Trump zich op als een «sterke» kapitein, op een turbulent moment voor de wereld en voor zijn eigen presidentschap. Die beeldspraak past in zijn vertrouwde retoriek, maar viel bij verschillende Europese delegaties verkeerd. De Franse president Emmanuel Macron waarschuwde in zijn eigen toespraak voor een wereldorde die vervalt in «de wet van de jungle». Ook hij riep op tot meer internationale samenwerking, een contrast met de toon van de Amerikaanse president.
De VN-secretaris-generaal António Guterres opende het Algemeen Debat met een oproep om het vechten te stoppen. Het was zijn laatste openingstoespraak als secretaris-generaal. Zijn boodschap onderstreepte de ernst van de mondiale crises, van Oekraïne tot het Midden-Oosten, die tijdens deze vergadering op de agenda staan.
In de marge van de Algemene Vergadering vinden deze week belangrijke gesprekken en deals plaats. Zo is er donderdag een ontmoeting gepland tussen Donald Trump en zijn Chinese evenknie Xi Jinping. Ook de Iraanse delegatie in New York heeft zich bereid verklaard tot onderhandelingen met de Verenigde Staten, en Washington zegt daarvoor open te staan. Die contacten maken de VN-week extra belangrijk, ondanks de verdeeldheid die de toespraken blootlegden.
Voor België en de Europese Unie is de vraag hoe om te gaan met een Amerikaanse president die het multilaterale forum vooral als binnenlands podium gebruikt. Minister Prévot maakt duidelijk dat België vasthoudt aan een op regels gebaseerde internationale orde en dat de Europese stem in New York luid en duidelijk moet klinken. De komende dagen zal blijken of de diplomatieke gesprekken in de marge meer opleveren dan de retoriek op het podium.
2
